O ble ddaeth Maen Ceti? Myth neu esboniad daearegol?
A ddaeth allan o esgid y Brenin Arthur neu ai carreg oedd yno eisoes ydy o?
Yn ystod y cyfnod clo, beicais heibio i Garreg Arthur ar fy llwybr beicio Anturiaethau Gower personol.
Mae carreg Arthur wedi'i lleoli ar ochr ogleddol Cefn Bryn, un o safleoedd diddorol adnabyddus Gŵyr.
Mae un chwedl yn dweud wrthym fod y Brenin Arthur wedi gadael carreg yn ei esgid pan oedd yn mynd trwy Sir Gaerfyrddin ar ei ffordd i frwydr Camlann. Arhosodd, tynnodd y garreg, a'i thaflu cyn belled ag y gallai. Syrthiodd ar Gefn Bryn, saith milltir i ffwrdd.
Mae capfaen Maen Arthur o Dywodfaen Coch Hen, craig sy'n lleol i Gefn Bryn. Yr un graig â'r graig ddaear yw'r capfaen, yn wahanol i Stonehenge lle credir bod y cerrig wedi dod o Sir Benfro. “Mae'n debyg bod y maen rhewlifol wedi'i ddyddodi, yn hollol naturiol, yn union lle mae'n eistedd nawr.” (www.atlasobsura.com)
Ymddengys bod y ddaear o dan y garreg wedi'i chloddio allan i greu siambr gladdu ac yna mewnosodwyd cerrig eraill i ddarparu cefnogaeth.
Felly mae Maen Arthur yn feddrod Neolithig mawr â dwy siambr, yn dyddio o 4,400 CC. Roedd yn un o'r safleoedd cyntaf i gael ei ddiogelu o dan Ddeddf Henebion Hynafol.